Dobrze zaplanowana windykacja we Francji powinna na każdym etapie prowadzić do konkretnego rezultatu: zapłaty, pisemnego uznania długu, ugody albo decyzji o rozpoczęciu postępowania. Natomiast wielokrotne wysyłanie identycznych monitów zwykle tylko zabiera czas.
1. Jak sprawdzić francuskiego dłużnika?
Najpierw potwierdź tożsamość i adres firmy. Bezpłatne dane z francuskiego Registre national des entreprises są dostępne przez DATA INPI. Można tam wyszukiwać firmy po nazwie, numerze SIREN albo danych osoby reprezentującej.
Ponadto na pierwszym etapie windykacja we Francji wymaga sprawdzenia, czy kontrahent nadal prowadzi działalność.
Następnie sprawdź BODACC, czyli oficjalny biuletyn ogłoszeń cywilnych i handlowych. Publikuje on między innymi informacje o:
- rejestracji, zmianach i wykreśleniu firmy;
- postępowaniu ochronnym, czyli
sauvegarde;
- postępowaniu naprawczym, czyli
redressement judiciaire;
- likwidacji sądowej, czyli
liquidation judiciaire;
- złożeniu sprawozdań finansowych.
Dlatego ta kontrola pozwala ustalić, czy zwykła windykacja nadal ma sens. Jeżeli otwarto postępowanie niewypłacalnościowe, wierzyciel powinien skoncentrować się na prawidłowym zgłoszeniu wierzytelności, a nie na kolejnych wezwaniach.
2. Czym jest mise en demeure?
Mise en demeure to formalne postawienie dłużnika w stan opóźnienia. Zgodnie z art. 1344 francuskiego kodeksu cywilnego może nastąpić przez wezwanie lub inny dokument, który dostatecznie jasno żąda wykonania zobowiązania. Umowa może też przewidywać, że skutek następuje już z chwilą wymagalności.
W praktyce pismo warto wysłać listem poleconym z potwierdzeniem odbioru, czyli lettre recommandée avec accusé de réception. Zachowany dowód nadania i doręczenia pomaga później wykazać przebieg sprawy.
Ponadto dobre wezwanie powinno zawierać:
- dane wierzyciela i dłużnika;
- podstawę, wysokość i walutę roszczenia;
- numery faktur oraz terminy płatności;
- opis dostawy albo wykonanej usługi;
- wyliczenie odsetek i należnego ryczałtu;
- dodatkowy, jednoznaczny termin zapłaty;
- rachunek bankowy;
- informację o planowanym kolejnym kroku.
Jednak nie należy pisać, że mise en demeure zawsze warunkuje wniesienie pozwu. Francuski portal administracji wskazuje, że w typowej windykacji przedsiębiorcy wezwanie nie jest obowiązkowe, poza przypadkami szczególnymi. Jest jednak zalecane ze względów dowodowych i negocjacyjnych.
Ponadto odsetki za opóźnienie w transakcjach B2B są należne od dnia po terminie wskazanym na fakturze, bez obowiązku uprzedniego przypomnienia. Mise en demeure nie uruchamia ich dopiero od dnia doręczenia.
3. Jak prowadzić negocjacje i zawrzeć ugodę?
Po wysłaniu wezwania ustal, czy dłużnik kwestionuje roszczenie, ma przejściowy problem z płynnością, czy po prostu unika kontaktu. Następnie dopasuj dalsze działania do jego odpowiedzi i sytuacji majątkowej.
Jeżeli kontrahent proponuje raty, ugoda powinna określać:
- uznaną kwotę kapitału;
- odsetki oraz koszty;
- wysokość i terminy rat;
- rachunek płatności;
- skutki opóźnienia jednej raty;
- prawo właściwe oraz sąd;
- sposób rozliczenia częściowych wpłat.
Pisemne uznanie długu wzmacnia materiał dowodowy. Może również przerwać bieg przedawnienia. Dlatego ogólnej obietnicy „zapłacimy wkrótce” nie należy traktować jak dobrze przygotowanej ugody.
Jeśli chcesz zlecić odzyskiwanie należności we Francji, możesz uzyskać indywidualną wycenę przez Atradius Agora. Przed przyjęciem sprawy należy potwierdzić prowizję, ewentualną opłatę początkową oraz koszty działań prawnych.
4. Jak działa injonction de payer?
Injonction de payer to francuski nakaz zapłaty. Może dotyczyć określonego roszczenia pieniężnego wynikającego między innymi z umowy albo obowiązku ustawowego. W sprawie handlowej wniosek kieruje się zasadniczo do prezesa właściwego tribunal de commerce.
Jednocześnie procedura jest niekontradyktoryjna na pierwszym etapie. Oznacza to, że sędzia ocenia wniosek i załączniki bez rozprawy oraz bez wcześniejszego wysłuchania dłużnika.
Następnie postępowanie wygląda następująco:
- Wierzyciel składa wniosek, wykaz dokumentów i dowody roszczenia.
- Sędzia uwzględnia wniosek w całości, częściowo albo go odrzuca.
- Wierzyciel zleca doręczenie nakazu przez
commissaire de justice.
- Doręczenie musi nastąpić w ciągu 6 miesięcy od daty nakazu.
- Dłużnik ma 1 miesiąc od doręczenia na wniesienie sprzeciwu.
- Brak sprzeciwu pozwala przejść do wykonania nakazu.
Aktualne zasady, formularze i koszty opisuje francuski portal Service-Public: injonction de payer.
Do złożenia samego wniosku adwokat nie jest obowiązkowy. Natomiast po sprzeciwie dłużnika w sprawie handlowej przekraczającej 10 000 euro reprezentacja adwokacka jest co do zasady wymagana.
Dlatego sądowa windykacja we Francji powinna uwzględniać nie tylko kwotę długu, lecz także prawdopodobieństwo sprzeciwu.
5. Kiedy warto rozważyć référé-provision?
Référé-provision jest trybem przyspieszonym, w którym sąd może przyznać wierzycielowi zaliczkę na poczet należności. Kluczowy warunek polega na tym, że istnienie zobowiązania nie może być poważnie kwestionowane.
Podstawę dla spraw handlowych zawiera art. 873 francuskiego kodeksu postępowania cywilnego. Procedura może być przydatna, gdy dokumenty wyraźnie potwierdzają dług, a zarzuty kontrahenta są pozorne albo dotyczą tylko części należności.
Nie jest to jednak automatycznie najlepsza droga dla każdej niezapłaconej faktury. Jeżeli spór wymaga przesłuchania świadków, opinii biegłego lub szczegółowej analizy wykonania umowy, sąd może odmówić przyznania świadczenia w trybie przyspieszonym.
6. Kiedy potrzebny jest zwykły pozew?
Zwykłe postępowanie będzie właściwsze, gdy dłużnik:
- kwestionuje dostawę lub wykonanie usługi;
- podnosi zarzut wad;
- powołuje się na potrącenie;
- spiera się o zakres umowy;
- kwestionuje wysokość roszczenia;
- wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty.
W takim procesie sąd rozpoznaje twierdzenia, zarzuty i dowody obu stron. Dlatego nie można obiecać jednego czasu zakończenia sprawy. Termin zależy między innymi od sądu, liczby dowodów, doręczeń i zachowania dłużnika.
Przy roszczeniu przekraczającym 10 000 euro przed tribunal de commerce adwokat jest co do zasady obowiązkowy. Szczegóły publikuje Service-Public w przewodniku o assignation en paiement.
7. Jak przebiega egzekucja we Francji?
Po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel może zlecić egzekucję commissaire de justice. Dostępne środki zależą od rodzaju majątku i sytuacji dłużnika. Mogą obejmować:
- zajęcie rachunku bankowego, czyli
saisie-attribution;
- zajęcie wierzytelności przysługujących dłużnikowi;
- egzekucję z ruchomości;
- egzekucję z nieruchomości;
- inne środki zabezpieczające lub wykonawcze dopuszczone prawem.
Sam nakaz albo wyrok nie gwarantuje odzyskania pieniędzy. Wynik zależy od majątku dłużnika, pierwszeństwa innych wierzycieli i ewentualnego postępowania niewypłacalnościowego.
Tytuły wykonawcze wymienione we francuskim prawie można co do zasady wykonywać przez 10 lat. Regułę zawiera art. L111-4 kodeksu postępowania egzekucyjnego.